Тарих - Қайран Елім

Мұстафа Шоқай Түркістан легионын қолдамағаны үшін өлтірілді

Әбдіуақап ҚАРА, Түркиядағы Мимар Синан көркемөнер университетінің профессоры, тарих ғылымының докторы, түркітанушы әрі шоқайтанушы ғалымнан алынған сұхбат: Әбеке, сіз саналы ғұмырыңызды Мұстафа Шоқайды зерттеуге арнап келе жатқан адамның бірісіз. Жақында азаттық идеясын ту етіп ұстаушылардың бірегейі – Мұстафа Шоқайдың өміріне қатысты тағы бір еңбегіңіз жарық көрді. Осы еңбегіңізде айрықша, Мұстафаның өмір жолына қатысты тың дүние бар ма?

– Мұстафаға қатысты бүгінге дейін жасаған зерттеулерімізде оның өмірі мен күрес жолдарын анықтап бердік. Енді бұдан кейінгі зерттеулерге бұл детальдардың бүге-шігесін анықтау міндеті жүктелгелі отыр. Бұл еңбегімде Мұстафа Шоқайдың өміріне қатысты бір дүниеге көбірек тоқталдым. Ол – қайраткердің фашизмге қарсы күресі туралы. Бүгінге дейін Мұстафа Шоқай неміс басқыншыларымен бірге жұмы... Әрі қарай оқу »

Алматыдағы орталық мемлекеттік мұрағат М.Шоқайдың тың құжаттарымен толықты

АЛМАТЫ. Шілденің 8-і. ҚазАқпарат /Әділет Мұсахаев/ - Бүгін Алматыда барша түркі халқына танымал, қазақ елінің белгілі қоғам қайраткері Мұстафа Шоқайдың Түркия жерінде табылған құжаттарын ҚР Орталық мемлекеттік мұрағатына тапсыру рәсімі болды,
деп хабарлайды ҚазАқпарат. 20-ғасырдың алғашқы жартысындағы саяси оқиғаларға байланысты шетелге кетуге мәжбүр болған түркі халықтарына ортақ ірі саяси қайраткердің шығармашылық мұрасы эмиграцияда болған елдерінде Франция, Германия, Грузия, Әзірбайжан, Түркия және тағы басқа елдерде қалса, бір бөлігі жойылып кеткен. М.Шоқайдың көпке белгісіз жеке қолжазабларының бір бөлігін жақында «ТҮРКСОЙ» халықаралық ұйымы Түркия елінен тапқан. Құжаттарды көптеген жыл бойы сақтап келген Түркия елінің азаматы қолжазбаларды тек сенімді қолға тапсыруды ұйғарыпты.
«ТҮРКСОЙ» халықаралық ұйымының Бас хатшысы Дүйсен Қасейінов биыл желтоқсан... Әрі қарай оқу »

Қараулар саны: 273 | Қосқан: Alibek | Уақыты: 10.07.2010 | Рейтингі: 0.0/0 | Түсініктер (0)

Қорқыт бабам төккен жыр

Қазақ халқының көнеден қалған рухани мұраларының бірі - «Қорқыт ата» кітабы. Даналық дастаны деп аталатын бұл шығарма ежелден күллі түркі әлеміне ортақ мұра.
КӨСЕМ СӨЗДІҢ ШЕБЕРІ Бала кезден білетініміз, Қорқыт ата - өмірде болған адам. Дей тұрғанмен, жырдағы Қорқыт - аңыз-әңгімеге толы мифтік бейне. «Қорқыт ата былай деген екен...» деп басталатын нақыл сөздер көбіне-көп халық арасындағы мақал-мәтел мен қанатты сөздерге тым ұқсас келеді. Осының өзі-ақ дана бабаның атынан қарапайым халықтың өз арман-мұңдарын, ой-тілектерін қағазға түсіріп отырғанын аңғартады. Сөзіміз дәлелді болуы үшін «Жазушы» баспасынан 1986 жылы жарық көрген «Қорқыт ата кітабы» атты жинақтағы «Қорқыттың нақыл сөздері» деген кіріспесіне назар бұрсақ. «Жазушы» баспасынан 1986 жылы жарық көрген «Қорқыт ата» кітабының мұқабасы.
«Қорқыт атадан қалған бір сөз мынадай...» деп басталатын базбір на... Әрі қарай оқу »

Қараулар саны: 4496 | Қосқан: Admin | Уақыты: 30.03.2010 | Рейтингі: 4.6/8 | Түсініктер (2)

Денесі Тибетте, басы Алтайда жерленген Бөке батыр

Шыңжандық танымал жазушы Шәміс Құмарұлы «Бөке батыр» атты тарихи роман жазып, оны 1987 жылы Қытай елінде жариялады. Осы шығарма 1993 жылы «Жұлдыз» журналының 1-2 сандарында жарық көрді. Осында айтылған дерек көздеріне қарағанда, Бөке батыр Жырғалаңұлы 1846 жылы туған. Бір әкеден ағайынды екеу. Артынан ерген інісінің аты – Шөке.
ХІХ ғасырдың басында Алтай өңіріне асып барып қоныстанған қазақтарға арада 50-60 жыл өткенде өріс-қонысы тарлық ете бастады. Әлимсақтан ірге теуіп, қазығын терең сіңірген қалмақ-торғауыттар жер бере қоймайды. Көршілерден қоныс алу үшін Бөке батыр Шіңгілдің Аққарын, Қарағаш өңірінен жасырын түрде бірнеше ошақ қазып, оған қара талдың өртенген ескі көмірін көміп кетеді. Арада бір талай уақыт өткен соң жергілікті қалмақ төрелерінен мына жер біздікі деп даулайтын болған. Содан байырғы Шыңғыс ханнан бері келе жатқан көшпенділердің қоныс иелен... Әрі қарай оқу »

Қараулар саны: 395 | Қосқан: Alibek | Уақыты: 26.03.2010 | Рейтингі: 5.0/1 | Түсініктер (0)

Открытое письмо казахской молодежи города Урумчи Китайской Народной Республики

Уважаемый Нурсултан Абишевич! По разным историческим причинам, разбросанные в более чем сорока странах мира, Ваши сородичи видят Вас как Президента независимого Казахстана, как главу и опору всей казахской нации.

Как Вам известно, в истории казахского народа много суровых и кровавых страниц. Просторные земли, свободу которых испокон веков отстаивали наши предки, были захвачены чужеродными колонизаторами.

Но все же, в конце прошлого столетия произошло грандиозное событие для нашей нации, заветная мечта всех последователей и сторонников Оспан батыра и чаяние казахской молодежи декабря 86-го стала явью – Казахстан стал независимым государством.

Вам известно, что в последнее время, казахи, проживающие на территории КНР, сталкиваются с всекитайскими общественными проблемами. И наряду с решением пробле... Әрі қарай оқу »

Қараулар саны: 527 | Қосқан: Бора | Уақыты: 09.03.2010 | Рейтингі: 5.0/2 | Түсініктер (0)

Обреченный герой казахской земли. Анель Тургамбекова

В 1931 году вспыхнуло восстание уйгуров в городе Кумуле, поддержанное киргизами, узбеками и дунганами. В Илийском округе восстали казахи. А на севере Синьцзяна восстание поддержали алтайские казахи во главе с Шариф-ханом и монголы молодого князя Маха-вана (Магвана). Повстанцы, одержав ряд побед, заняли почти 90% территории Восточного Туркестана. Китайцы всегда были плохими солдатами и воинами, но зато великими приспособленцами и политиками. Умело разжигая межнациональную рознь, следуя принципу «разделяй и властвуй», они вбивали клинья между восставшими народами. В ход пошло все: подкуп и грубая лесть, интриги и личные амбиции национальных лидеров и полевых командиров. Так, командира дунганской дивизии Ма Джуина осыпали золотом, он учился в китайской академии, получил звание маршала, громкий титул князя и «главного истребителя бандитов». В результате Ма Джуин несколько раз переходил то на сторо... Әрі қарай оқу »

Қараулар саны: 537 | Қосқан: Adam_kz | Уақыты: 09.03.2010 | Рейтингі: 0.0/0 | Түсініктер (0)

Омбы облысының жаппай қуғын-сүргінге ұшыраған қазақтарына арналған кітаптың авторы Айгүл Бескемпіровамен сұхбаттасу

Сталиндік қуғын-сүргіннен 21 миллионнан астам адам зардап шекті. Астықтың басым бөлігі Еуропаға жөнелтіліп жатқанда, өз еліміздің азаматтары аштан қырылды. Басқалары тоталитарлық тәртіпке бағынғысы келмегені үшін қуғындалды, атылды. Отағасыз қалып, аштан қырылған отбасы қаншама. Мемлекеттің өз халқына қарсы қолдан жасаған осы ашаршылығы мен қитұрқылығы туралы біз қайта құру жылдарында ғана біле бастадық. Бүгінде сол кезеңнің құрбандарына арналған кітаптар жарық көріп жатыр. Сондай басылымдардың бірі – «Жан ауруы және рух». Ол Омбы облысының жаппай қуғын-сүргінге ұшыраған қазақтарына арналған. Кітап екі тараудан тұрады: саяси қуғын-сүргін құрбандарының тізімі (700-ден астам адам) және жекелеген адамдардың тағдыры туралы 18 очерк енгізілген. Олардың ішінде Қошмұхамед Кемеңгеров, Ғазиз Сәтбаев, Тұрлыбай Айдарханов бар.
– Айгүл Қойшыбайқызы, осы кітапты жазуыңызға не тү... Әрі қарай оқу »

Қараулар саны: 910 | Қосқан: Alibek | Уақыты: 10.01.2010 | Рейтингі: 5.0/2 | Түсініктер (0)

Тюрки - родоначальники цивилизации.

Какой была цивилизация человечества? Вы хотите это знать? Сейчас уже есть ответы, полученные во время археологических раскопок в Турции и Центральной Азии. Считается, что цивилизация возникла первоначально в Египте, Греции, Китае.
На самом же деле это не так. В Турции и Центральной Азии были найдены раскопки, указывающие на существовании цивилизации за много тысячелетий до нашей эры. Еще один интересный факт, в свое время греки и турки являлись одним народом. И лишь позже их пути разошлись. Греков считают основоположниками западной культуры. Но многие американские ученые и историки утверждают не без оснований, что даже имя эллинского бога Зевса произошло из турецкого языка. По словам европейских археологов и ученых египетская, китайская и турецкая цивилизации возникли на Земле значительно раньше греческой.
Один из профессоров занимавшихся историей тюркского племени Т... Әрі қарай оқу »

Қараулар саны: 495 | Қосқан: Alibek | Уақыты: 23.12.2009 | Рейтингі: 0.0/0 | Түсініктер (0)

Дос Көшім: Қайраттың соты арқылы ұлттық ар-намысым оянды *** Dos Köşim: Qayrattıñ sotı arqılı ulttıq ar-namısım oyandı

- Дос аға, сіздің Қайрат Рысқұлбековтың сотында тілмәш болғаныңыздан хабардармыз. Ең алғаш Қайрат ағаны қайда көрдіңіз?

- 1985 жылы біреулер атақты актер Талғат Нығматуллинді ұрып өлтіріп кетті. Өлтіргендердің бірі - ұмытпасам, Мырза Қымбатбаев деген қазақ екен. Ол маған «істі қазақша аударып бер» дегесін, тергеушімен кездесіп, сол істің барлығын алты күн отырып қазақшаға аударып бердім. Содан кейін облыстық прокуратура мені аудармашы есебінде тұрақты шақыратын болды. 1986 жылғы Желтоқсан оқиғасынан кейін «басбұзар-ұлтшылдарды» соттау науқаны басталды да, прокуратура мені жиі мазалауға көшті. Бірде тергеу бөлмесіне, бірде түрмеге шақырылып, бірнеше іске қатысып, мемлекеттік көлемде жүргізілген жазалау шараларының куәсі болуға тура келді. 1987 жылы мені прокурату... Әрі қарай оқу »

Қараулар саны: 1029 | Қосқан: Alibek | Уақыты: 17.12.2009 | Рейтингі: 5.0/3 | Түсініктер (0)

Moñğoliya qazaqtarınıñ qonıstanuwı *** Моңғолия қазақтарының қоныстануы

Moñğoliya qazaqtarın 1860 jıldan bastap Sämenniñ ürpağı Qojamjar (Öjeke töre atanğan) Qobda betine asıp kelip biylegenimen, bїligi azwlı Aqtayülı Jılqışıdan aspay birte-birte bїlikten qalıl'qoyğan. Abaq-Kereyler tereli, tert orındı bolğannan soñğı 1780-1850 jıldar aralığı atasınan körmegen "qoy üstine boz torğay jumırqalağan", mal men bası teñ esken, quwğın-sürgin ala-jüla qaşpadan awlaq, öz işiniñ jesir; jer dauwı, aytıs-tartısı bolmasa allasına siyınıp däwren sürgen zaman edi. Alayda bası qosılıp, eli etek jıyğan Abaq-Kereyge köz alartqandar bolmay qoyğan joq. Qıtay, Şığıs Türkistan basqınşılarınıñ şeñgelinen şığa almadı. Onıñ üstine 1850 jıldan bastalğan Taypїnder köterilisi men Düñgen qozğalısı Altay ölkesindegi qazaqtardan mol salıq salğan tonawşılığınan qutıluwğa mäjbür boldı. Onıñ üstine Abaq-Kereylerdi arı qaray işke kirgizbey Altay tawlarınıñ şıñ, quz, sarı jon, qarlı jotalarına ıqsıra tüsti. Osınday qıspaq körgen Jäntekey, Şerüwşi, Jädik, Molqınıñ bir-az aw... Әрі қарай оқу »

Қараулар саны: 644 | Қосқан: Жамбо | Уақыты: 14.12.2009 | Рейтингі: 5.0/2 | Түсініктер (1)

1 2 3 »

		Бейсенбі, 23.02.2012
	Қайран Елім Дүниежүзі қазақтары қауымдастығының Павлодар облыстық филиалының сайты	Бір ұлт Бір тіл Бір мүдде