Атам заманда қолға үйретіліп, адамзат баласының қажетіне жаратқан жылқы түлігі көшпенділердің ең қасиетті, ең қадірлі малы. Көшпенділерді жылқы малынсыз елестету мүмкін емес. Сондықтан да көшпенділер мен жылқы түлігі егіз ұғымдай қосарланып айтылған. Тіпті көшпенділер қауымын «аттылар әулеті» деп те бекерден бекер айта салмаса керек. Өйткені, ұланғайыр даланың, ұлан байтақ өлкенің ұлы тұрғындарының тыныс-тіршілігі, өмір-салты, өнер-білімі, әдет-ғұрпы, салт-санасы, салтанаты, бір сөзбен айтқанда бүкіл мәдениеті жылқы түлігімен тығыз байланысып жатады. Осы бір қасиетті түліктің қазақ халқы үшін орны өте-мөте ерекше.

Жақында «Арыс» баспасынан белгілі емші Сейітқамза Қалиевтің қазақ емінің рецептері мен Тибет медицинасының негіздерін қамтыған «Емдік рецептер энциклопедиясы» жарық көрді. Кітапта қазақ тіліндегі алуан түрлі дәрілік шөптердің аты аталып, емдік қасиеті көрсетіледі. Сондықтан да бұл еңбек халық емшілігі үшін үлкен қазына ғана емес, қазақтың сөздік қорына көптеген құнды атауларды қосатын сөз қоржыны. Төменде аталмыш кітап авторының қазақ тіліндегі өсімдік атаулары туралы мақаласын назарларыңызға ұсынып отырмыз. Ботаник ғалымдарымыздың есептеу­лері бойынша, республикамыздың аумағында алты мыңнан астам өсімдік түрі бар делінеді. Оның 760-ы басқа ешбір жерде өспейтіні де дәлелденген.

Ғалымжан ЕРМЕКБАЙ, А.Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институты Тілдер кафедрасының меңгерушісі: Тіл: барлық жол ғылымға апарады.
- Ғалымжан Жорабекұлы, биыл тілдерді дамытудың жаңа онжылдық бағдарламасы белгіленетін жыл. Егемендік алғанымызға жиырма жылға жуықтап келеді. Әйтсе де, қазақ тілі мәселесі бастапқы орнынан көп ұзай қоймады. Сол себепті де тіл туралы айтқанда бәрін басынан бастауға тура келеді. Қайта-қайта кері қайтамыз, біз нені ұмыттық?
- Тәуелсіз еліміздегі тіл саясатында мемлекеттік органдар, ұйымдар және басқа да ынталы қоғамдық ұйымдар мен бірлестіктер тарапынан қолға алынып жатқан шаралар күткен нәтижені бермей отырғаны шындық. Басты себебі біреу ғана - бұл шаралар ешқашан ғылыми түрде негізделмеген, яғни дәл осы шаралар дәл осы уақытта және дәл осы ретімен керек дейтін ғылыми зерттеулер жүргізілмеген.

Будущее казахского языка сегодня волнует многих. В том числе и тех, кто не владеет государственным языком. И это, в общем-то, нормально. Казах­станцам небезразлично, какая языковая ситуация сложится в республике в ближайшей перспективе. К чему готовиться, чего ожидать? Об этом мы беседуем с директором Президентского фонда развития государственного языка Азатом ШАУЕЕВЫМ.

Ресейдегі қазақ тілі орысқа емес, қазаққа керек, сондықтан қандастардың «не істеу керек?» деген сауалдың жауабын іздеуі уақыт талабы. Қалай десек те, Ресей жері кең байтақ. Челябі қаласына қазақтар елдің жиырмадан аса аймағынан жиналды. Олардың бірі сегіз сағат аспанда қалықтап ұшып Саха жерінен, бірі бірер түнін жолда қонып Омбыдан, одан әрі Түменнен, Алтай өлкесінен, Томскіден, Новосібірден, елдің тағы бір шалғай Самара мен Волга бойынан, Орынбор мен Мәскеуден келіп жетті. Жылқымінез қазағым-ай, құлындай шұрқырасып, табысып жатыр. ХХІ ғасыр басынан бәрі өткен қазаққа: «асықпаған арбамен қоян аладыны» бекер-ақ айтқансың-ау» деп тұр.

Қазіргі кезде Қазақстан Республикасы үшін көші-қон мәселесінің маңызы ай­рық­ша бо­лып отыр. Өйткені, респуб­ликамыздың жер көлемі ұшан-теңіз кең, ал тұр­ғын­дарының саны онымен салыстырғанда өте аз – 15 миллионнан енді ғана асты. Сондықтан да Қа­зақстан халқының санын көбейтіп, де­мо­графиялық жағдайымызды жақсарту бірінші кезекте қолға алынуда. Қазақстан Рес­пуб­ликасының Президенті Н.Назарбаевтың елі­міздің тұрғындарының санын алдағы уақытта 20 миллионға жеткізу керек деп нақты міндет бел­гілеуінің де басты себебі, міне, осыған байланысты.

Казахоязычный контент не завезешь за бесценок по импорту из Китая или России. Мы должны научиться производить его сами. Нельзя сказать, что в Казахстане не умеют это делать. Лет 10 с лишним назад мой сын в 5-6-ти летнем возрасте стал смотреть мультики по домашнему видео. Причем он смотрел не один раз, а четыре – пять, заучивая многие реплики наизусть. Мультики были, конечно, на русском. И вот, глядя на него, я пришел к мысли, что просмотр дублированных на казахский язык популярных фильмов и мультфильмов – стал бы самым простым способом изучения языка, особенно для шала казахов и их детей. Решив проверить эту идею на сыне, я стал искать видеокассеты с мультиками на казахском. Но не нашел.

Жеті перзентті өмірге әкелген Захчин Хабданға «Алтын алқа» тапсырылғаны туралы хабар отбасын қуантып тастады. Отағасы Дархан Бадауұлы енді ай сайын мемлекет беретін 60 долларға жуық жәрдемақы өздері үшін қомақты қаржы екенін айтады. Дархан Бадауұлы мен оның зайыбы Захчин Хабдан 2008 жылы Моңғолиядан Қазақстанға қоныс аударған. Ерлі-зайыптылардың екеуінің де жасы 35-те. Шаңырақтағы жеті баланың үлкені қазір 15 жаста, ал Қазақстанға келгенде туған кенжелері бір жастан енді асты.